Σήμερα τελείται το δεύτερο και τελευταίο μεγαλύτερο Ψυχοσάββατα της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας. Τα κόλλυβα που μοιράζονται τη συγκεκριμένη ημέρα, ονομάζονται “χρυσά”. Ποιος είναι ο λόγος;
Σήμερα Σάββατο 30 Μαίου τελείται ένα από τα μεγαλύτερα Ψυχοσάββατα της Εκκλησία μας, σύμφωνα με το οποίο, οι ψυχές επιστρέφουν πίσω στο Παράδεισο ή τον Άδη, αποχαιρετώντας μας. Γιατί, όμως, τα κόλλυβα που φτιάχνουμε και μοιράζουμε τη συγκεκριμένη ημέρα ονομάζονται “χρυσά”;
Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής, ένα από τα δύο μεγαλύτερα Ψυχοσάββατα της Ορθοδοξίας, τελείται το Σάββατο 30 Ιουνίου 2026, παραμονή της εορτής του Αγίου Πνεύματος. Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στη μνήμη όλων των κεκοιμημένων, γνωστών και αγνώστων, και αποτελεί κορυφαία πνευματική ευκαιρία για προσευχή και μνημόνευση.
Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, κατά το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής οι πιστοί μνημονεύουν τις ψυχές από τον Αδάμ έως σήμερα, ζητώντας από τον Θεό να χαρίσει ανάπαυση στους νεκρούς. Η μέρα αυτή διαφέρει από τα υπόλοιπα μνημόσυνα γιατί δεν τελείται για μεμονωμένα πρόσωπα αλλά για όλη την ανθρωπότητα.
Γιατί ονομάζονται «χρυσά» τα κόλλυβα
Το δεύτερο Ψυχοσάββατο του έτους είναι ευρύτερα γνωστό ως «των Χρυσών Κολλύβων». Ο όρος αυτός προέρχεται από παλαιότερη παράδοση που ήθελε οι πιστοί να φέρνουν τα πιο ευπαρουσίαστα και πλούσια κόλλυβα της χρονιάς, με συμβολισμούς αγιοπνευματικούς και έντονη τη μνήμη της Ανάστασης.
Πολλοί πιστεύουν ότι τα «χρυσά κόλλυβα» δεν χαρακτηρίζονται από το κόστος ή τα υλικά, αλλά από τη βαθιά πνευματική αξία της προσφοράς και της συγχώρεσης. Κατά την παράδοση, το βράδυ του Πάσχα οι ψυχές των κεκοιμημένων βγαίνουν ελεύθερες στη γη και επιστρέφουν στους τόπους που αγάπησαν. Το Ψυχοσάββατο λειτουργεί ως πνευματικός αποχαιρετισμός, μια πράξη αγάπης και τιμής για τον καθένα που πέρασε στην αιωνιότητα.
Πώς προσφέρουμε τα κόλλυβα
Τα κόλλυβα παρασκευάζονται με σεβασμό και μεταφέρονται στην Εκκλησία είτε την Παρασκευή στον Εσπερινό, είτε ανήμερα το Σάββατο το πρωί για να διαβαστούν στην Θεία Λειτουργία. Είναι σημαντικό να μην πετάγονται, ούτε να σκορπίζονται σε τάφους, καθώς θεωρούνται ευλογημένα. Αντιθέτως, πρέπει να μοιράζονται με αγάπη και κατάνυξη στους παρευρισκομένους, για τη συγχώρηση των ψυχών.
Εκείνη τη στιγμή, οι ψυχές έχουν συγκεντρωθεί και η μια ρωτάει την άλλη: «εσύ έχεις κόλλυβο να φας;».
Όποια ψυχή δεν έχει κόλλυβο, είτε γιατί την ξέχασαν οι συγγενείς, είτε γιατί δεν έχει κανέναν να την θυμηθεί, οι άλλες ψυχές της δίνουν να «φάει» από το δικό τους για να μην επιστρέψει «ξερή» όπως λένε σε κάποια μέρη της Ελλάδας, δηλαδή πεινασμένη.
Η λαϊκή παράδοση που θέλει η μια ψυχή να μοιράζεται το κόλλυβο της με την άλλη, έχει τη βάση της στη γενική σημασία που δίνει η Εκκλησία σχετικά με τα κόλλυβα της Πεντηκοστής όπου μνημονεύονται όλοι οι νεκροί, οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν είχαν την ευκαιρία να τύχουν της ωφελείας των μνημοσύνων. Σε κάθε παράδοση τα κόλλυβα είναι μέρος της παράδοσης μας, της θρησκείας μας, αλλά και ένα από τα πλέον υγιεινά γλυκά.