Και σε ελληνικά ράφια φαίνεται να πωλούνται μπισκότα με επικίνδυνες για την υγεία ουσίες, σύμφωνα με ενημέρωση από την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των χωρών, για επικίνδυνα τρόφιμα. Η ειδοποίηση καταχωρήθηκε στις 24 Απριλίου 2026 από τις Κάτω Χώρες και αφορά κράκερ, στα οποία εντοπίστηκαν ορυκτέλαια αρωματικών υδρογονανθράκων (MOAH). Το περιστατικό έχει χαρακτηριστεί ως «σοβαρού κινδύνου», ενώ στο δίκτυο διανομής περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, μαζί άλλες 25 χώρες.
Η ανίχνευση έγινε στο πλαίσιο ελέγχου της ίδιας της εταιρείας και καταγράφηκαν συγκεντρώσεις της τάξης των 5 mg/kg, επίπεδο που υπερβαίνει το όριο κάτω από το οποίο αναμένεται η παρουσία αυτών των ουσιών στα τρόφιμα. Οι αρχές προχώρησαν σε αποσύρσεις προϊόντων, ενημέρωση των αποδεκτών και σε ορισμένες χώρες σε δημόσιες προειδοποιήσεις.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις ανάκλησης που έχουν γίνει ήδη σε αρκετές χώρες μεταξύ των οποίων Λουξεμβρούργο και Γαλλία, πρόκειται για τα κράκερ Sky Flakes της μάρκας MY SAN, (δείτε παρακάτω φωτογραφία) σε συσκευασία 250 γραμμαρίων, με ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας 03/08/2026 και 04/08/2026. Οι Γαλλικές Αρχές τονίζουν ότι υπάρχει “Κίνδυνος από πολύ υψηλή ποσότητα MOAH και το Λουξεμβούργο επισημαίνει ότι τα μπισκότα ε΄ναι μολυσμένα με” βιομηχανικούς ρύπους”.
Οι MOAH αποτελούν κατηγορία χημικών ενώσεων που προέρχονται από ορυκτέλαια. Πρόκειται για αρωματικούς υδρογονάνθρακες που περιλαμβάνουν δομές με έναν ή περισσότερους δακτυλίους βενζολίου. Ορισμένες από αυτές τις ενώσεις έχουν ταξινομηθεί ως δυνητικά καρκινογόνες και γονοτοξικές. Η παρουσία τους στα τρόφιμα δεν είναι επιθυμητή, καθώς δεν υπάρχει ασφαλές όριο κατανάλωσης για πολλές από αυτές τις ουσίες.
Η επιμόλυνση τροφίμων με MOAH μπορεί να προκύψει σε διάφορα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Συχνές πηγές είναι τα υλικά συσκευασίας, ιδίως ανακυκλωμένο χαρτί και χαρτόνι που περιέχουν μελάνια εκτύπωσης, καθώς και λιπαντικά που χρησιμοποιούνται στον εξοπλισμό παραγωγής. Επίσης, μπορεί να μεταφερθούν μέσω περιβαλλοντικής ρύπανσης ή κατά τη μεταφορά και αποθήκευση. Στα προϊόντα δημητριακών και αρτοποιίας, όπως τα κράκερ, η απορρόφηση αυτών των ουσιών ευνοείται από τη χαμηλή περιεκτικότητα σε νερό και την υψηλή επιφάνεια επαφής.
Οι επιπτώσεις στην υγεία σχετίζονται κυρίως με τη χρόνια έκθεση. Ορισμένοι MOAH έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης, καθώς μπορούν να αλληλεπιδρούν με το DNA. Παράλληλα, εξετάζεται η πιθανότητα επιδράσεων στο ήπαρ και σε άλλα όργανα. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει επισημάνει ότι η παρουσία MOAH στα τρόφιμα πρέπει να ελαχιστοποιείται όσο το δυνατόν περισσότερο.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει ακόμη πλήρως εναρμονισμένη και δεσμευτική νομοθεσία που να καθορίζει συγκεκριμένα ανώτατα όρια για τους αρωματικούς υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων (MOAH) σε όλα τα τρόφιμα, όμως το ισχύον πλαίσιο βασίζεται σε γενικές διατάξεις και πρακτικές εφαρμογής. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 178/2002, τρόφιμα που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία δεν επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά, ενώ η Σύσταση (ΕΕ) 2017/84 προβλέπει συστηματική παρακολούθηση των MOAH και MOSH σε τρόφιμα και υλικά συσκευασίας.
Η EFSA έχει επισημάνει ότι οι MOAH μπορεί να είναι γονοτοξικοί και καρκινογόνοι, συνεπώς δεν μπορεί να καθοριστεί ασφαλές επίπεδο έκθεσης, γεγονός που οδηγεί σε προσέγγιση ελαχιστοποίησης. Παράλληλα, από το 2022 εφαρμόζονται στην πράξη «de facto» όρια ανίχνευσης (LOQ) που προκύπτουν από αποφάσεις της επιτροπής SCoPAFF, τα οποία δεν αποτελούν τυπική νομοθεσία αλλά χρησιμοποιούνται ευρέως στην αγορά: 0,5 mg/kg για ξηρά τρόφιμα με έως 4% λίπος, 1 mg/kg για τρόφιμα με υψηλότερη περιεκτικότητα σε λίπος και 2 mg/kg για λίπη και έλαια, ενώ σε περίπτωση υπέρβασης τα κράτη μέλη υποχρεούνται στην πράξη να προχωρούν σε απόσυρση ή ανάκληση των προϊόντων. Επιπλέον, βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία τροποποίησης του Κανονισμός (ΕΕ) 2023/915 με στόχο τη θέσπιση δεσμευτικών ανώτατων επιπέδων για τους MOAH, με πιθανή εφαρμογή από το 2027, γεγονός που θα μετατρέψει την υφιστάμενη πρακτική σε πλήρως δεσμευτική κανονιστική απαίτηση.